Pezullimi i afateve të përgjithshme të parashkrimit, interpretimi i nenit. 129 i Kodit Civil Shqiptar

Në lajmet e mëparshme informuam se në Fletoren Zyrtare të Republikës së Shqipërisë n. 50, datë 25.03.2020, u publikua Akti Rregullativ Nr. 9, datë 25.03.2020, me titull “për masa të veçanta në fushën e veprimtarisë gjyqësore, gjatë periudhës kohore të shkaktuar nga epidemia COVID-19”. Ky akt parashikon që:

Të gjitha seancat civile, penale dhe administrative janë pezulluar për kohëzgjatjen e epidemisë;

Nga hyrja në fuqi e këtij akti rregullator pezullohen afatet procedurale për paraqitjen e thirrjeve, për ankimet dhe ankimet dhe për çdo dokument procedural që lidhet me gjykimet civile, penale dhe administrative. Kur afatet bien gjatë periudhës së epidemisë, ato shtyhen deri në fund të periudhës së epidemisë. Në këtë akt nuk bëhet fjalë për afatet e përgjithshme të parashkrimit, por thjesht për pezullimin e afateve procedurale dhe dokumentet që lidhen me gjykimin.

Dhe a rrjedhin në këtë situatë afatet e përgjithshme të parashkrimit të parashikuara nga Kodi Civil Shqiptar?

Në Kodin Civil Shqiptar përkufizimi i forcës madhore nuk është përcaktuar saktësisht në një nen të vetëm, por citohet herë pas here në rregullore, në veçanti dhe me interes në këtë kohë neni. 129 i Kodit Civil (shkaqet e pezullimit të afateve të parashkrimit). Në këtë artikull gjejmë praninë e çdo “force madhore” si shkak për pezullimin e afateve të përgjithshme të parashkrimit. A mund të konsiderohet “forcë madhore” fakti i epidemisë së COVID-19, pra shkak për pezullimin e afateve të përgjithshme të parashkrimit?

Praktika ndërkombëtare e marrëdhënieve tregtare na vjen në ndihmë (Konventa për Shitjen Ndërkombëtare të Mallrave ose Konventa e Vjenës e vitit 1980) ku ne gjejmë se këto tre karakteristika mund të thirren në klauzolën e forcës madhore:

jashtëanshmëria e ngjarjes nga sfera e kontrollit të debitorit;
mosparashikueshmëria e ngjarjes në momentin e lidhjes së kontratës;
pakapërcyeshmëria e faktit pengues ose e rezultateve të tij.
Mbi bazën e këtij interpretimi duket se edhe afatet e përgjithshme të parashkrimit, të parashikuara nga art. 129 Kodi Civil Shqiptarë, janë pezulluar për shkak të forcës madhore, duhet theksuar se nuk ka automatizëm por pezullimi për shkak të forcës madhore duhet t'i njoftohet të interesuarit.